Καύσιμα: Γιατί η κυβέρνηση απέφυγε τη μείωση του ΕΦΚ – Η στρατηγική πίσω από τα στοχευμένα μέτρα

Σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης εξελίσσεται το πακέτο παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της ακρίβειας στα καύσιμα, με την επιλογή της κυβέρνησης να μην προχωρήσει σε μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) να βρίσκεται στο επίκεντρο της κριτικής.

Το οικονομικό επιτελείο, αντί μιας οριζόντιας φορολογικής ελάφρυνσης, επέλεξε να επαναφέρει το μοντέλο των στοχευμένων ενισχύσεων που είχε εφαρμοστεί και το 2022, συνδυάζοντας το Fuel Pass με απευθείας επιδότηση στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης.

Μάλιστα, η επιλογή αυτή έρχεται σε αντίθεση με πολιτικές που ακολουθούν άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ενδεικτικά, η Ισπανία προχώρησε σε σημαντικές φορολογικές μειώσεις, περιορίζοντας τον ΦΠΑ στα καύσιμα από το 21% στο 10% και μειώνοντας τον ΕΦΚ στους υδρογονάνθρακες.

Παράλληλα, η Μαδρίτη επέκτεινε τις παρεμβάσεις και στην ενέργεια, μειώνοντας τον ΦΠΑ σε ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο, καθώς και τον ειδικό φόρο στην ηλεκτρική ενέργεια, σε μια προσπάθεια συνολικής αποκλιμάκωσης του ενεργειακού κόστους.

Η λογική των στοχευμένων παρεμβάσεων

Απαντώντας στην κριτική, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης ξεκαθάρισε ότι η ελληνική επιλογή βασίζεται στη στόχευση και όχι στην οριζόντια μείωση φόρων.

Όπως υποστήριξε, μια γενικευμένη μείωση του ΕΦΚ θα ωφελούσε το σύνολο της κατανάλωσης, ανεξαρτήτως εισοδήματος, συμπεριλαμβανομένων υψηλότερων εισοδηματικών ομάδων αλλά και επισκεπτών της χώρας. Αντίθετα, τα στοχευμένα μέτρα κατευθύνουν τους πόρους σε εκείνους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η συνολική ελάφρυνση που προκύπτει από το ελληνικό πακέτο μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να υπερβαίνει το όφελος που θα είχε μια μείωση του ΕΦΚ.

Τι ισχύει με τον ΕΦΚ στην Ελλάδα

Ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στα καύσιμα στην Ελλάδα παραμένει από τους υψηλότερους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς προσεγγίζει τα 0,70 ευρώ ανά λίτρο, ενώ επιβαρύνεται επιπλέον με ΦΠΑ, αυξάνοντας σημαντικά την τελική τιμή στην αντλία.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο επιτρέπει μείωση του ΕΦΚ έως τα 0,359 ευρώ ανά λίτρο. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η ελάφρυνση για τον καταναλωτή θα μπορούσε να φτάσει περίπου τα 0,34 ευρώ ανά λίτρο.

Ωστόσο, με βάση τους κυβερνητικούς υπολογισμούς, το Fuel Pass αποδίδει όφελος που φτάνει τα 0,36 ευρώ ανά λίτρο στην ηπειρωτική χώρα και έως τα 0,43 ευρώ στα νησιά, επίπεδα που, σε ορισμένες περιπτώσεις, υπερκαλύπτουν το αποτέλεσμα μιας μείωσης του φόρου.

Περιορισμένα περιθώρια στο diesel

Η εικόνα διαφοροποιείται στο πετρέλαιο κίνησης, όπου τα περιθώρια μείωσης του ΕΦΚ είναι πιο στενά. Η ευρωπαϊκή οδηγία επιτρέπει μείωση έως τα 0,33 ευρώ ανά λίτρο, γεγονός που για την Ελλάδα μεταφράζεται σε δυνατότητα παρέμβασης περίπου 0,08 ευρώ, καθώς ο ισχύων φόρος ανέρχεται στα 0,41 ευρώ.

Αντίθετα, η επιλεγμένη παρέμβαση μέσω επιδότησης στην αντλία οδηγεί σε μείωση της τάξης των 0,20 ευρώ ανά λίτρο, υπερδιπλάσια σε σχέση με το δυνητικό όφελος από μια φορολογική μείωση.

Ο ρόλος του δημοσιονομικού χώρου

Καθοριστικός παράγοντας για την τελική επιλογή αποτέλεσε φυσικά και το δημοσιονομικό κόστος, που αποτελεί και την πυξίδα για κάθε μέτρο που σχεδιάζει το οικονομικό επιτελείο. Το Fuel Pass, με χρονικό ορίζοντα δύο μηνών, εκτιμάται ότι κοστίζει περίπου 130 εκατ. ευρώ και χορηγείται με εισοδηματικά κριτήρια.

Αντίθετα, μια οριζόντια επιδότηση της τάξης των 0,36 ευρώ ανά λίτρο απευθείας στην αντλία θα επιβάρυνε τον κρατικό προϋπολογισμό με περίπου 200 εκατ. ευρώ.

Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός συνέκρινε το ελληνικό πακέτο με το ισπανικό, το οποίο φτάνει τα 5 δισ. ευρώ συνολικά – εκ των οποίων 1,16 δισ. ευρώ αφορούν τα καύσιμα – επισημαίνοντας ότι η ισπανική οικονομία είναι περίπου επτά φορές μεγαλύτερη από την ελληνική.