Ένα αρχαίο αιγυπτιακό σκάφος αναψυχής που ταιριάζει με την περιγραφή του Έλληνα ιστορικού Στράβωνα του πρώτου αιώνα ανακαλύφθηκε στις ακτές της Αλεξάνδρειας, προς ενθουσιασμό των αρχαιολόγων.
Με τα παλάτια, τους ναούς και τον φάρο του Φάρου ύψους 130 μέτρων –ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου– η Αλεξάνδρεια ήταν μια από τις πιο θαυμάσιες πόλεις της αρχαιότητας. Το σκάφος αναψυχής, το οποίο χρονολογείται από το πρώτο μισό του πρώτου αιώνα μ.Χ., είχε μήκος 35 μέτρα και κατασκευάστηκε για να χωρέσει ένα κεντρικό περίπτερο με πολυτελή διακοσμημένη καμπίνα.
Ανακαλύφθηκε στα ανοιχτά του βυθισμένου νησιού Αντίροδος, το οποίο ήταν μέρος του Portus Magnus (μεγάλο λιμάνι) της αρχαίας Αλεξάνδρειας.
Ο Στράβων είχε επισκεφθεί την αιγυπτιακή πόλη γύρω στο 29-25 π.Χ. και έγραψε για τέτοιες βάρκες: «Αυτά τα σκάφη είναι πολυτελώς εξοπλισμένα και χρησιμοποιούνται από τη βασιλική αυλή για εκδρομές· και το πλήθος των γλεντζέδων που κατεβαίνουν από την Αλεξάνδρεια στο κανάλι στα δημόσια πανηγύρια· γιατί κάθε μέρα και κάθε νύχτα είναι γεμάτη από ανθρώπους στις βάρκες και παίζουν με ακραίες βάρκες και χορεύουν».
Οι ανασκαφές διεξήχθησαν από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Υποβρύχιας Αρχαιολογίας (IEASM) υπό τη διεύθυνση του Franck Goddio, επισκέπτη καθηγητή στη θαλάσσια αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Είπε στον Guardian: «Είναι εξαιρετικά συναρπαστικό γιατί είναι η πρώτη φορά που ανακαλύφθηκε ένα τέτοιο σκάφος στην Αίγυπτο… Αυτές οι βάρκες αναφέρθηκαν από διαφορετικούς αρχαίους συγγραφείς, όπως ο Στράβων, και αντιπροσωπεύτηκαν επίσης σε κάποια εικονογραφία – για παράδειγμα στο μωσαϊκό της Palestrina, όπου βλέπεις ένα τέτοιο σκάφος πολύ μικρότερου μεγέθους με ιπποπόταμους που δεν έχουν ανακαλυφθεί ποτέ. πριν.”
Ενώ αυτό το μωσαϊκό απεικονίζει ίσως ένα σκάφος 15 μέτρων, αυτό είναι πολύ μεγαλύτερο, αν κρίνουμε από τα καλά διατηρημένα ξύλα του, τα οποία εκτείνονται επίσης σε πλάτος περίπου 7 μέτρων. Μπορεί να χρειαζόταν περισσότερους από 20 κωπηλάτες.
Ήταν μόλις 7 μέτρα κάτω από το νερό και 1,5 μέτρο κάτω από το ίζημα. Η αρχική υπόθεση του Goddio ήταν ότι υπήρχαν δύο πλοία το ένα πάνω στο άλλο «επειδή ο τύπος κατασκευής ήταν τόσο περίεργος». Και πρόσθεσε: «Η πλώρη είναι επίπεδη… και η πρύμνη είναι στρογγυλή… για να μπορείς να πλοηγείς σε πολύ ρηχά νερά».
Τα πιο φιλόδοξα έργα του Goddio έχουν πραγματοποιηθεί στα ανοικτά των ακτών της Αιγύπτου, στο ανατολικό λιμάνι της Αλεξάνδρειας και στον κόλπο του Abu Qir. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου, έχει εξερευνήσει μια τεράστια περιοχή από το 1992.
Το 2000, η αρχαία πόλη Θώνης-Ηράκλειο και τμήματα της πόλης Canopus ανακαλύφθηκαν στον κόλπο του Abu Qir – ένα από τα μεγαλύτερα αρχαιολογικά ευρήματα των τελευταίων χρόνων. Δύο κολοσσιαία αγάλματα μιας βασίλισσας και ενός βασιλιά των Πτολεμαίων είναι από τους εντυπωσιακούς θησαυρούς που έχουν ανακτηθεί μέχρι στιγμής.
Το 2019, ο Goddio και η ομάδα του βρήκαν ένα ναυάγιο στα νερά γύρω από το Θώνης-Ηράκλειο, του οποίου οι ασυνήθιστες λεπτομέρειες ταίριαζαν με την περιγραφή ενός άλλου αρχαίου Έλληνα ιστορικού, του Ηροδότου.
Η πιο πρόσφατη ανακάλυψη βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη των 50 μέτρων από την τοποθεσία του Ναού της Ίσιδας, την οποία ο Goddio έχει ανασκάψει. Πιστεύει ότι το σκάφος θα μπορούσε να είχε βυθιστεί κατά τη διάρκεια της καταστροφικής καταστροφής αυτού του ναού γύρω στο 50 μ.Χ.
Μετά από μια σειρά σεισμών και παλιρροϊκών κυμάτων, το Portus Magnus και τμήματα της αρχαίας ακτογραμμής βυθίστηκαν κάτω από τη θάλασσα, καταποντίζοντας παλάτια και άλλα κτίρια.
Μια άλλη θεωρία είναι ότι το σκάφος θα μπορούσε να ήταν μια ιερή φορτηγίδα προσαρτημένη στον ναό. Ο Goddio είπε: «Θα μπορούσε να ήταν … (αποτελούσε) μέρος της ναυτικής τελετής του το σκάφος της Ίσιδας όταν μια πομπή που γιόρταζε (τη θεά) Ίσιδα συνάντησε ένα πλούσια διακοσμημένο σκάφος – το Navigium – που ενσάρκωνε το ηλιακό μπαρκ της Ίσιδας, ερωμένης της θάλασσας.
Στο κεντρικό καρλινγκ βρέθηκε γκράφιτι στα ελληνικά και δεν έχει ακόμη αποκρυπτογραφηθεί.
Αν και η έρευνα για το ναυάγιο βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο, υπόσχεται να αποκαλύψει νέες ιδέες για τη «ζωή, τη θρησκεία, την πολυτέλεια και την ευχαρίστηση στις πλωτές οδούς της πρώιμης ρωμαϊκής Αιγύπτου», είπε ο Goddio.
Τα τελευταία επιστημονικά αποτελέσματα των ανασκαφών στο ναό της Ίσιδας δημοσιεύθηκαν πρόσφατα από το Κέντρο Θαλάσσιας Αρχαιολογίας της Οξφόρδης.
Ο καθηγητής Damian Robinson, διευθυντής του κέντρου, δήλωσε σχετικά με τη νέα ανακάλυψη: “Είναι ένας τύπος πλοίου που δεν έχει βρεθεί ποτέ πριν. Ενώ μπορούμε να διαβάσουμε για καμπίνες σε αρχαία κείμενα και να τις δούμε στο καλλιτεχνικό αρχείο, είναι εκπληκτικό να έχουμε τον αρχαιολογικό συσχετισμό.”
Το ναυάγιο θα παραμείνει στον βυθό. Ο Goddio είπε: «Ακολουθούμε τον κανονισμό της Unesco, η οποία θεωρεί ότι είναι καλύτερο να (αφήσουμε) τα υπολείμματα κάτω από το νερό».
Μόνο ένα μικρό ποσοστό της περιοχής έχει εξερευνηθεί. Οι ανασκαφές πρόκειται να επαναληφθούν.
