Οι δάσκαλοι δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα πρόκειται να περάσουν από ένα εντατικό μάθημα στη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, καθώς η χώρα αναλαμβάνει πρωταρχικό ρόλο στην ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στο εκπαιδευτικό της σύστημα.
Αυτή την εβδομάδα, το προσωπικό σε 20 σχολεία θα εκπαιδευτεί σε μια εξειδικευμένη έκδοση του ChatGPT, ειδικά κατασκευασμένη για ακαδημαϊκά ιδρύματα, στο πλαίσιο μιας νέας συμφωνίας μεταξύ της κεντροδεξιάς κυβέρνησης και του OpenAI.
“Πρέπει να αποδεχτούμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν υπάρχει σε ένα παράλληλο σύμπαν. Είναι εδώ”, δήλωσε η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, πριν από την έναρξη του πιλοτικού προγράμματος.
Η πρωτοβουλία, η οποία πρόκειται να επεκταθεί σε εθνικό επίπεδο τον Ιανουάριο, καθιστά την Ελλάδα μία από τις πρώτες χώρες που πρωτοπορεί στη χρήση της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης στην τάξη.
Τα εργαστήρια θα επικεντρωθούν αρχικά στους δασκάλους που κατακτούν τη νέα τεχνολογία για να βοηθήσουν τον προγραμματισμό μαθημάτων, την έρευνα και την εξατομικευμένη διδασκαλία, προτού το ChatGPT Edu ενσωματωθεί σταδιακά στα σχολεία. Την επόμενη άνοιξη, όταν οι μεγαλύτεροι μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θα επιτρέπεται να χρησιμοποιούν το εργαλείο, η πρόσβαση θα παρακολουθείται στενά, λένε οι αξιωματούχοι.
Η Ελλάδα ακολουθεί την Εσθονία στον αγκάλιασμα της τεχνολογίας. Η φιλοεπιχειρηματική κυβέρνηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη έχει φιλοδοξίες η Ελλάδα να γίνει τεχνολογικός κόμβος, με την Αθήνα να φιλοξενεί ένα από τα πρώτα εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη.
Αν και ο Μητσοτάκης έχει προειδοποιήσει για «σημαντικές κοινωνικές αναταραχές» εάν η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης θεωρηθεί μόνο για να εμπλουτίσει εταιρείες τεχνολογίας, η κυβέρνησή του είναι από τις πρώτες που επινόησαν εθνική στρατηγική για να προετοιμάσουν τους Έλληνες «για τις εξελίξεις που θα φέρουν κάθε είδους εφαρμογές αυτής της τεχνολογίας».
Σε σχολεία όπου η πλειοψηφία των μαθητών χρησιμοποιεί ήδη εφαρμογές όπως το ChatGPT, η κυβέρνηση έχει καθοδηγηθεί από την πεποίθηση ότι «αν δεν μπορείς να νικήσεις το bot, γίνε φίλος με το bot».
Αλλά μεταξύ ορισμένων Ελλήνων η ανταπόκριση ήταν λιγότερο ενθουσιώδης.
Οι μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, επικαλούμενοι τις πιέσεις ενός εκπαιδευτικού συστήματος που επικεντρώνεται υπερβολικά στις εξετάσεις, εκφράζουν φόβους ότι θα «ξεπεραστούν και θα ελέγχονται» από την τεχνητή νοημοσύνη, εάν επιτραπεί να αναπτυχθεί χωρίς περιορισμούς.
«Με τρομοκρατεί», είπε ο 17χρονος Αριστείδης Τολός, που παρευρέθηκε σε διαδήλωση στο κέντρο της Αθήνας, που έγινε εν μέρει για να διαμαρτυρηθεί για την κατεύθυνση των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων. “Ζητάνε τόσα πολλά από εμάς, και τώρα αυτό. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν έχει ψυχή, είναι μηχανή.”
Ο επικεφαλής διεθνών υποθέσεων του OpenAI, Chris Lehane, λέει ότι η δέσμευση της Ελλάδας να δοκιμάσει το chatbot ισοδυναμεί με ένα «νέο εκπαιδευτικό κεφάλαιο» για τη χώρα. Σύμφωνα με τη συμφωνία, η αμερικανική εταιρεία έχει δεσμευτεί να επιβλέπει την εφαρμογή «βέλτιστων πρακτικών για ασφαλή, αποτελεσματική χρήση στην τάξη».
Οι σκεπτικιστές ανησυχούν ότι η Ελλάδα γίνεται εργαστήριο για μια τεχνολογία της οποίας οι εγγενείς κίνδυνοι περιλαμβάνουν τη διάβρωση της κριτικής και δημιουργικής σκέψης.
Στα γραφεία του κέντρου της πόλης της ομοσπονδίας καθηγητών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, Olme, η προοπτική της εισαγωγής του έχει προκαλέσει αναστάτωση.
«Στο πρόσφατο συνέδριό μας ήταν το κύριο θέμα συζήτησης, με πολλούς να εκφράζουν την ανησυχία τους», είπε ο ανώτατος αξιωματούχος Δημήτρης Ακτύπης, προσθέτοντας ότι υπάρχει ανησυχία για το αν αυτές οι αλλαγές θα μπορούσαν τελικά να οδηγήσουν σε μαθήματα «χωρίς δασκάλους».
Οι εκπαιδευτικοί ανησυχούν επίσης ότι η νέα τεχνολογία θα επιδεινώσει τον εθισμό στην οθόνη σε μια χώρα που σύντομα θα γίνει η πρώτη στην Ευρώπη που θα εμποδίσει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών.
«Μετά από 40 χρόνια διδασκαλίας, μπορώ ειλικρινά να πω ότι οι οθόνες έχουν καταστρέψει τα παιδιά», είπε ο Δημήτρης Παναγιωτοκόπουλος, ο οποίος συνταξιοδοτήθηκε ως διευθυντής δημοτικού σχολείου φέτος. “Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πανάκεια. Αποτελεί τεράστια απειλή για την κριτική σκέψη εάν τα παιδιά απαντούν με το κουτάλι.”
Η κυβέρνηση, είπε, θα πρέπει αντ ‘αυτού να επικεντρωθεί στη βελτίωση των εγκαταστάσεων σε ένα έθνος όπου ο τομέας της εκπαίδευσης κατανέμεται λιγότερο από το 5% του προϋπολογισμού, παρά τις απαιτήσεις για αυξήσεις εδώ και δεκαετίες.
«Το χειμώνα βλέπεις παιδιά να τρέμουν στις τάξεις γιατί επιτρέπεται να ανάβουμε τη θέρμανση μόνο για μία ώρα», είπε ο Παναγιωτοκόπουλος. “Μιλούν για την ψηφιακή εποχή, αλλά συχνά βασικά πράγματα όπως η ηλεκτρική ενέργεια και τα βύσματα δεν λειτουργούν. Είναι μια φρικτή κατάσταση που πρέπει να αντιμετωπιστεί επειγόντως.”
Η Olme εκπροσωπεί 85.000 δασκάλους, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι μόνιμο προσωπικό, οι οποίοι μιλούν για μια ριζωμένη κουλτούρα στις τάξεις της περιληπτικής μάθησης.
“Δεν πρέπει να είμαστε τεχνοφοβικοί. Η τεχνητή νοημοσύνη, τελικά, μπορεί να βοηθήσει τους εκπαιδευτικούς να είναι πιο αποτελεσματικοί”, είπε ο Πάνος Καραγιώργος, καθηγητής φυσικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
“Αλλά είναι προβληματικό όταν η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται σε ένα σύστημα του οποίου ο μοναδικός στόχος είναι να παράγει μαθητές που μπορούν να περάσουν εξετάσεις. Δεν υπάρχει ενδιαφέρον στα σχολεία να παράγουν καλά στρογγυλεμένα παιδιά, κάτι που από μόνο του καταπνίγει τη δημιουργικότητα.”
Μέχρι τώρα η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά σε ιδιωτικά σχολεία στην Ελλάδα. Το Κολλέγιο Αθηνών, το πανεπιστήμιο αρκετών Ελλήνων ηγετών, συμπεριλαμβανομένου του Μητσοτάκη, ήταν από τους πρώτους που χρησιμοποίησαν την τεχνητή νοημοσύνη για να βοηθήσουν το σχεδιασμό και τη διδασκαλία μαθημάτων.
«Δεν νομίζω ότι η Ελλάδα πρέπει να χάσει αυτό το διερχόμενο τρένο», είπε ο Αλέξης Φυλακτόπουλος, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του σχολείου, προσθέτοντας ότι υποστήριξε ολόψυχα την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στο εθνικό πρόγραμμα σπουδών, εάν διαφυλαχθεί η κριτική σκέψη και η δημιουργικότητα.
“Δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις με την τεχνητή νοημοσύνη. Πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο στην εκπαίδευση και με πολλά προστατευτικά κιγκλιδώματα.”
