Ένα ταξίδι στις πιο χαρακτηριστικές γεύσεις της Λαμπρής, από τα αρωματικά ζυμώματα των Επτανήσων έως τα αργοψημένα αρνιά των Κυκλάδων και τα μελωμένα πιάτα της ηπειρωτικής Ελλάδας.
Το Πάσχα στην Ελλάδα δεν είναι μόνο μια μεγάλη θρησκευτική γιορτή, αλλά και ένας από τους πιο ζωντανούς γαστρονομικούς χάρτες της χώρας. Με το τέλος της νηστείας, κάθε τόπος στρώνει το δικό του τραπέζι, με πιάτα που δεν μιλούν μόνο για γεύση, αλλά και για ιστορία, τοπίο, εποχικότητα και μνήμη. Από τα μελωμένα αρνιά των νησιών μέχρι τα ζυμώματα των Επτανήσων και τα γεμάτα ουσία φαγητά της ηπειρωτικής Ελλάδας, η Λαμπρή ξεδιπλώνεται σαν ένα πανόραμα τοπικών παραδόσεων που περνούν από γενιά σε γενιά.
Στις Κυκλάδες, το Πάσχα αποκτά μια σχεδόν ποιητική νοστιμιά. Στη Σίφνοτο περίφημο μαστέλο είναι από μόνο του λόγος να βρεθεί κανείς στο νησί αυτές τις ημέρες. Αρνί ή κατσίκι αρωματίζεται με άνηθο και τοπικό κόκκινο κρασί, τοποθετείται πάνω σε αμπελόκλαδα μέσα στο ομώνυμο πήλινο σκεύος και σιγοψήνεται όλη νύχτα, μέχρι να γίνει τρυφερό και μελωμένο.
Στην Άνδροο λαμπριάτης έχει τη μεγαλοπρέπεια που ταιριάζει σε μια μεγάλη γιορτή. Αρνί ή κατσίκι γεμιστό με ρύζι, συκωταριά, αυγά και μυρωδικά ψήνεται αργά στον φούρνο, και βγαίνει ένα πιάτο πλούσιο, γιορτινό και γενναιόδωρο.
Στη Νάξοαλλά και στην Αμοργό και τη Σχοινούσα, το πατατούδι ή πατούδο συγκαταλέγεται στα πιο εμβληματικά πιάτα της Λαμπρής. Αρνί ή κατσίκι γεμίζεται με ρύζι, συκωταριά, αρωματικά μυρωδικά και, συχνά, ντόπια τυριά, και ψήνεται αργά μέχρι να μελώσει.
Στην Τήνοη Λαμπρή έχει και τη δική της κατσαρολάτη εκδοχή. Το αρνάκι ασπρογιάχνιριγανάτο και μαγειρεμένο σε πλούσια, βελούδινη σάλτσα, συνοδεύεται παραδοσιακά με τηγανητές πατάτες.
Στη Θηρασιάαπέναντι από τη Σαντορίνη, το Πάσχα έχει τα σγαρδούμια: αντεράκια τυλιγμένα σε κλαδάκια δεντρολίβανου, που μπαίνουν στην κατσαρόλα μαζί με το κεφαλάκι και τα ποδαράκια του κατσικιού. Ένα πιάτο έντονα τοπικό, που αξιοποιεί ολόκληρο το ζώο με τον πιο χαρακτηριστικό νησιώτικο τρόπο.
Στα Δωδεκάνησα, η Ρόδος δίνει τη δική της εκδοχή στη μαγειρίτσα με τα κεφαλόποδαμια σούπα φτιαγμένη από τον λαιμό, τα πόδια, την κοιλιά και το κεφάλι του αρνιού.
Στην Κάλυμνοτο μαούρι παραμένει μια ολόκληρη ιεροτελεστία. Το αρνί γεμίζεται με ρύζι και συκωτάκια, σφραγίζεται και ψήνεται στον παραδοσιακό φούρνο αργά, μέχρι η γέμιση να ποτίσει από τους χυμούς του κρέατος και το κρέας να λιώνει. Δίπλα του, το νησί ένα ιδιαίτερο πασχαλινό γλύκισμα, «τούρτες» με γλυκιά κολοκύθα και άνηθο, αλλά και λεπτά κουλουράκια σε σχήμα οκτώ με το κόκκινο αυγό στην άκρη.
Στην Όλυμπο της Καρπάθουη ημέρα του Πάσχα συνδέεται με μια συνταγή που έρχεται από παλιά: το βυζάντι είναιαρνί ή κατσίκι, γεμιστό με ρύζι και μυρωδικά, ψήνεται όλη τη νύχτα μέσα σε πήλινο σκεύος, ώστε να είναι έτοιμο την Κυριακή.
Στη Σαμοθράκητο Πάσχα έχει το δικό του γευστικό αποτύπωμα. Στο κυριακάτικο τραπέζι, τη θέση του κλασικού οβελία παίρνει συχνά το ντόπιο κατσικάκι ή αρνί γεμιστό με ρύζι και μυρωδικά, που ψήνεται αργά στον ξυλόφουρνο.
Στην Κρήτητο Πάσχα μυρίζει καλιτσούνια και φωτιά. Το κρέας συχνά ψήνεται αντικριστάενώ οι πίτες έχουν ξεχωριστή θέση στο τραπέζι. Τα καλιτσούνια ή λυχναράκια, με φρέσκια μυζήθρα και μέλι, φέρνουν τη γλυκιά νότα της ημέρας.
Στην Ήπειροη πασχαλινή μαγειρική έχει άλλη πυκνότητα, άλλη θερμοκρασία. Η πατσόπιταμε φύλλο που αγκαλιάζει κομμάτια αρνίσιου κρέατος και αυγολέμονο, είναι μία από τις πιο χαρακτηριστικές γεύσεις της εποχής. Στο πασχαλινό τραπέζι συναντά κανείς ακόμη τυρόπιτες, γαλατόπιτες, αρνί στη γάστρα με χόρτα, αλλά και το λεγόμενο τρίμμα: αρνίσια μπόλια γεμισμένη με εντόσθια και χόρτα, μαγειρεμένη στον φούρνο ή στην κατσαρόλα με σάλτσα ντομάτας. Η συνταγή αυτή συνηθίζεται και στη Μακεδονία.
Στη βόρεια Ελλάδα και τη Θράκη, η ίδια λογική εκφράζεται μέσα από πιάτα με ένταση, όπως ο τζιγεροσαρμάςπου μετατρέπει τα εντόσθια σε γιορτινό έδεσμα με χαρακτήρα.
Στα Επτάνησα και συγκεκριμένα στην Κέρκυραη επιρροή της Βενετίας είναι εμφανής στη φογάτσαένα είδος τσουρεκιού με ιδιαίτερο άρωμα περγαμόντο που ξεχωρίζει για την αφράτη υφή του. Δίπλα τους στέκεται η τσιλίχουρδαη κερκυραϊκή μαγειρίτσα, πιο πυκνή, πιο μελωμένη, σχεδόν φαγητό που τρώγεται με πιρούνι. Με αρνίσια συκωταριά και, ανάλογα με την εποχή, αγριόχορτα ή μυρωδικά όπως καυκαλήθρες και μυρώνια.
Στη νότια Ελλάδα, στη Μάνη συναντά κανείς το «ρεγάλι», αρνί με κόκκινη σάλτσα και λίγο ζουμί.
Και βέβαια, εκεί όπου ο οβελίας και το κοκορέτσι έχουν σχεδόν τελετουργική θέση είναι η Θεσσαλία και η Στερεά Ελλάδα. Το ψήσιμο στη σούβλα δεν είναι απλώς τρόπος μαγειρέματος, αλλά κοινωνικό γεγονός, μια υπαίθρια γιορτή που απαιτεί τέχνη, υπομονή, κουβέντα και καλή παρέα γύρω από τη φωτιά. Στη Λιβαδειά, ειδικά, οι δεκάδες σούβλες και το ομαδικό σούβλισμα μετατρέπουν την Κυριακή του Πάσχα σε μεγάλο λαϊκό δρώμενο.
Από νησί σε νησί και από βουνό σε κάμπο, το ελληνικό Πάσχα αλλάζει γεύση, αλλά όχι ουσία. Παντού υπάρχει η ίδια ανάγκη για μοίρασμα, γιορτή, οικογενειακή θαλπωρή και φαγητό φτιαγμένο με φροντίδα. Κι έτσι, μέσα από πιάτα ταπεινά ή περίτεχνα, μεστά ή αρωματικά, η Ελλάδα της Λαμπρής αποκαλύπτεται με τον πιο νόστιμο τρόπο.
Η Χρύσα Κακιώρη είναι δημοσιογράφος με ειδίκευση σε πολιτισμό, ταξίδια και γεύση. Από το 2008 εργάζεται στη Realnews, έχει συνεργαστεί με περιοδικά και εφημερίδες (π.χ. «Γεωτρόπιο», «ΚΛΙΚ», «Έθνος της Κυριακής») και με την τηλεόραση («Χθες, σήμερα, αύριο» – ΝΕΤ, τηλεπαιχνίδια γνώσεων). Έχει κάνει σπουδές σπουδές Δημοσιογραφίας σε Ελλάδα και Λονδίνο, MA Communications Management (London Guildhall) και PgDip European Journalism (London College of Printing). Επιπλέον, έχει εργαστεί ως κριτικός και αξιολογητής εστιατορίων, κι έχει παρακολουθήσει σεμινάρια Φωτογραφίας και Οινογνωσίας.
